Drone Çekimi İçin Türkiye’de Yasal İzinler ve SHGM Süreci

Tesisinizin havadan tanıtımını planladınız, prodüksiyon ekibi hazır, çekim günü belli. Peki o drone havalandığında uçuş yasal mı? Türkiye’de drone çekimi, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün (SHGM) belirlediği kayıt, ehliyet ve bölge izni kurallarına tabidir. Bu kuralları atlayarak yapılan bir çekim, hem ciddi idari para cezası riski taşır hem de elde edilen görüntülerin ticari kullanımını sorunlu hale getirir.

Konunun markalar açısından kritik tarafı şudur; sorumluluk yalnızca drone’u kullanan pilotta kalmaz. İzinsiz bir uçuşta çekim yaptıran taraf da itibar ve hukuk riskiyle karşılaşabilir. Bu yazıda SHGM sürecini baştan sona ele alıyor, hem çekim yaptıracak markaların hem de uçuşu gerçekleştirecek ekiplerin bilmesi gereken adımları netleştiriyoruz.

Türkiye’de Drone Mevzuatının Çerçevesi

Türkiye’de insansız hava araçlarının kullanımı SHGM’nin SHT-İHA talimatıyla düzenlenir. Talimat, drone’ları azami kalkış ağırlığına göre dört sınıfa ayırır. 500 gram ile 4 kilogram arası cihazlar İHA0, 4 ile 25 kilogram arası İHA1, 25 ile 150 kilogram arası İHA2 ve 150 kilogram üzeri İHA3 sınıfında yer alır. Profesyonel çekimlerde kullanılan cihazların büyük bölümü İHA0 ve İHA1 sınıfına girer.

500 gramın altındaki mikro drone’lar için kayıt zorunluluğu bulunmaz, ancak bu bir serbestlik anlamına gelmez. Bölge kısıtlamaları, yerleşim alanı kuralları ve ticari kullanım şartları bu cihazlar için de geçerlidir. Üstelik 500 gram altı cihazların kamera ve sensör kapasitesi, kurumsal kalitede bir prodüksiyon için çoğu zaman yetersiz kalır.

SHGM İHA Kayıt Sistemi Nasıl İşler ?

500 gram üzerindeki her drone’un SHGM’nin İHA Kayıt Sistemi’ne kaydedilmesi zorunludur. Kayıt, iha.shgm.gov.tr adresi üzerinden yapılır; cihazın markası, modeli, seri numarası ve teknik özellikleri sisteme girilir. Başvuru onaylandığında cihaza özel bir tescil numarası ve karekod tanımlanır. Bu karekodun çıktısının alınıp drone gövdesine fiziksel olarak yapıştırılması gerekir.

Kayıt sırasında cihaz sahipliği ile pilot bilgisi birbirine bağlanır. Drone’u kaydeden kişinin veya cihazı kullanacak pilotun, ilgili sınıfta geçerli bir pilot sertifikasına sahip olması beklenir. İkinci el alımlarda ise devir işleminin yine sistem üzerinden yapılması şarttır; kayıtsız ya da devri yapılmamış bir cihazla izin başvurusu yürütülemez. Kayıt işlemleri için SHGM’nin güncel hizmet tarifesinde belirlenen ücret ödenir.

Drone Pilot Ehliyeti Kimler İçin Zorunlu ?

Ehliyet ihtiyacını belirleyen tek ölçüt cihazın azami kalkış ağırlığıdır. İHA0 sınıfı için temel pilot sertifikası yeterlidir ve hobi amaçlı kullanımda SHGM’nin online sınavıyla alınabilir. 4 kilogramı aşan İHA1 sınıfı cihazlar içinse yetkilendirilmiş kuruluşlardan alınan teorik ve uygulamalı eğitim sonrası sertifikasyon gerekir.

Ticari çekim yapan ekipler için ayrım daha nettir. Gelir elde edilen her uçuş ticari faaliyet kapsamında değerlendirilir; bir markanın tanıtım videosu, emlak çekimi veya etkinlik kaydı bu tanıma girer. Ticari operasyonlarda online sınavla alınan hobi sertifikası yeterli olmaz, yetkili eğitim kurumlarından alınmış sertifikasyon aranır. Çekim yaptıracak markaların, çalışacakları ekipten bu belgeleri talep etmesi en sağlıklı yaklaşımdır.

Uçuş Bölgeleri ve İzin Başvuru Süreleri

Ehliyet ve kayıt, istediğiniz yerde uçuş hakkı vermez. Türkiye hava sahası, SHGM’nin uçuş haritasında üç renk kategorisiyle sınıflandırılır. Yeşil bölgeler genel kurallara uymak şartıyla izin gerektirmeyen alanlardır. Sarı bölgeler izne tabidir ve uçuştan en az 5 iş günü önce sistem üzerinden başvuru yapılması gerekir. Kırmızı bölgelerde ise en az 10 iş günü önceden gerekçeli özel izin başvurusu şarttır.

Prodüksiyon planlaması açısından bu süreler doğrudan takvimi etkiler. Şehir merkezleri, tarihi alanlar ve turistik noktalar çoğunlukla sarı veya kırmızı kategoride yer alır; yani en cazip çekim lokasyonları, en uzun izin süreci gerektiren yerlerdir. Çekim tarihinden geriye doğru en az iki haftalık bir izin payı bırakmak, tanıtım filmi gibi takvime bağlı projelerde iptale karşı en güvenli yöntemdir.

Havalimanı çevreleri, askeri tesisler ve kritik altyapı bölgeleri ise her koşulda uçuşa kapalı veya özel izne tabi alanlardır. Uçuş öncesi SHGM haritasının kontrol edilmesi yalnızca bir öneri değil, operatörün yasal sorumluluğudur. Harita dinamik olarak güncellendiği için geçmiş bir çekimde serbest olan bölge, yeni çekimde izne tabi hale gelmiş olabilir.

Uçuş Sırasında Geçerli Temel Kurallar

İzinler tamamlansa bile uçuşun kendisi belirli operasyonel sınırlara tabidir. Genel kural olarak uçuşlar pilotun görüş alanı içinde ve yerden azami 120 metre yükseklikte yapılır. Yerleşim alanları üzerindeki uçuşlar, kalabalık toplulukların üzerinden geçişler ve gece uçuşları ek izin gerektiren özel durumlardır.

Çekim içeriği tarafında da dikkat edilmesi gereken bir katman vardır. Drone görüntülerinde üçüncü kişilerin tanınabilir şekilde yer alması, kişisel verilerin korunması mevzuatını devreye sokar. Özellikle etkinlik çekimlerinde katılımcı aydınlatması ve görüntü kullanım onayları, uçuş izni kadar önemli bir hazırlık maddesidir. Profesyonel bir prodüksiyon ekibi bu iki katmanı birlikte yönetir.

Markalar Çekim Ekibinden Hangi Belgeleri İstemeli ?

Drone çekimi yaptıracak bir markanın yasal güvenliği, doğru soruları sormaktan geçer. Çalışılacak ekipten cihazın SHGM tescil belgesi, pilotun sınıfına uygun sertifikası ve çekim lokasyonu için alınmış bölge izni talep edilmelidir. Ticari operasyonlarda üçüncü şahıs mali mesuliyet sigortasının varlığı da sorulması gereken kalemler arasındadır.

Bu belgeleri sunamayan bir ekiple çalışmak, düşük fiyatın getirdiği tasarrufu fazlasıyla geri alır. İzinsiz uçuşun tespiti halinde uygulanan idari para cezaları caydırıcı tutarlardadır ve çekim günü iptal edilen bir prodüksiyonun maliyeti, ekip, ekipman ve lokasyon giderleriyle katlanır. Yasal sürecin eksiksiz yürütülmesi, kaliteli görüntü kadar projenin teslim garantisidir.

Sıkça Sorulan Sorular

500 gram altı drone ile ticari çekim yapılabilir mi?

Cihaz kayıt zorunluluğundan muaf olsa da ticari kullanım kuralları geçerliliğini korur. Gelir elde edilen uçuşlar ağırlıktan bağımsız olarak ticari faaliyet sayılır ve bölge izinleri ile pilot yeterlilik şartlarına tabidir. Ayrıca bu sınıftaki cihazlar profesyonel prodüksiyon kalitesi için genellikle yetersizdir.

Drone uçuş izni başvurusu ne kadar sürer?

Sarı bölgeler için uçuştan en az 5 iş günü, kırmızı bölgeler için en az 10 iş günü önceden başvuru yapılması gerekir. Onay süreçleri bölgenin hassasiyetine göre uzayabildiğinden, çekim takviminde en az iki haftalık izin payı bırakmak güvenli olandır.

Sosyal medya için çekilen drone görüntüsü ticari sayılır mı?

Görüntüden doğrudan veya dolaylı gelir elde ediliyorsa ticari kapsamda değerlendirilebilir. Bir markanın kendi hesabında yayınladığı tanıtım içeriği bu tanıma girer. Hobi paylaşımı ile ticari içerik arasındaki ayrım amaç üzerinden yapıldığı için, kurumsal kullanımlarda ticari uçuş şartlarını karşılamak en güvenli yoldur.

Yabancı uyruklu pilotlar Türkiye’de drone uçurabilir mi?

Yurt dışından getirilen cihazların belirli süre içinde SHGM sistemine bildirilmesi ve uçuşların aynı izin rejimine uyması gerekir. Süreç ek belge ve onay gerektirdiğinden, uluslararası ekiplerle çalışılan projelerde yerel bir operatörle ilerlemek hem hızlı hem de güvenli çözümdür.

İzinsiz drone uçuşunun cezası nedir?

Kayıtsız cihaz kullanımı ve izinsiz uçuşlar idari para cezasına tabidir; ihlalin niteliğine göre cihaza el konulması ve daha ağır yaptırımlar da gündeme gelebilir. Ceza tutarları dönemsel olarak güncellendiği için güncel rakamlar SHGM’nin resmi kaynaklarından teyit edilmelidir.

Yasal Süreci Profesyonel Ekibe Bırakın

Drone çekiminin yasal boyutu ilk bakışta karmaşık görünse de, süreci bilen bir ekip için standart bir operasyon akışıdır. Cihaz kaydı, pilot sertifikasyonu, bölge izni ve içerik onayları doğru sırayla yönetildiğinde, çekim günü tek gündem kalite olur. Markanız için planladığınız havadan çekimde ilk adım, lokasyonun hangi bölge kategorisinde olduğunu netleştirmek ve takvimi izin sürelerine göre kurmaktır.

Admuch’un drone çekimi ekibi, SHGM tescilli cihazlar ve sertifikalı pilotlarla tüm izin sürecini sizin adınıza yürütür; tanıtım filminden etkinlik kaydına kadar havadan prodüksiyonu yasal güvenceyle teslim eder. Projeniz için ön görüşme talep etmek isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz.